>Saçaklı Seçme Yöntemi / Saçaklı Demokrasi

>Haziran 2003’de Turna öbeğinde ortaya attığım ve o zaman “çoklu seçim” olarak adlandırdığım saçaklı seçme yönteminin Bart Kosko tarafından da ele alındığını Aralık 2006’da okuduğum Kosko’nun Heaven in a Chip adlı kitabında gördüm. Kosko ile koşut düşünebilmiş olmak beni sevindirdi.

Saçaklı mantıkta, nesne ve onun niteliği arasındaki ilişki sıfır ile bir arasında bir gerçel sayı ile tanımlanır. Yani, nesne ve nitelik ilişkisi bir derece meselesidir.

Saçaklı seçme yönteminin çıkış noktası da budur. Seçen ile seçtiği arasında, derecesini seçenin belirleyeceği bir ilişki kurmak:

Her seçmene herbiri 1 oy değerinde 10 oy verme hakkı tanınır.
Seçmen, elindeki oyları adaylara istediği şekilde dağıtabilir.
Birinci adaya 1 oy, ikinciye 7, üçüncüye 2 oy gibi bir dağıtım yapabilir.
Dördüncü adaya 10 oy verip diğerlerine hiç oy vermeyebilir.
Hiçbir adaya oy vermeyebilir.
Sadece 5 oy kullanmayı isteyebilir, diğer oyları kullanmadan atar.

Saçaklı seçimde dikkat edilmesi gereken nokta soruyu da değiştirmek gerektiğidir. Sadece yanıtı değiştirmek eksik kalır.
“Aşağıdaki adaylardan hangisini seçersiniz?” diye sormak yerine, “aşağıdaki adayların her birini ne derece desteklersiniz?” diye sormak gerekir.

Daha somut bir örnek vermek için, yıllardır sorulan bir soruyu ele alalım: Türkiye doğulu mudur, batılı mı? İkili mantıktan kalma bu soruyu saçaklandırırsak şöyle sormak gerekir: Türkiye ne derece doğuludur, ne derece batılı?

İkili mantık yöntemine göre:
Soru: Türkiye doğulu mu, batılı mı?

Seçenekler:
a) Doğulu
b) Batılı
Seçeneklerden sadece biri işaretlenebilir.

Saçaklı seçme yönteminde ise
Soru: Türkiye ne derece doğulu, ne derece batılıdır?

Seçenekler:
a) Doğululuk derecesi: …
b) Batılılık derecesi: …
Boş bırakılan alanlara, 0-10 arası sayılar konarak seçim yapılır.
Toplamın 10’u geçmemesi gerekmektedir.

Ölçeğin 0-10 arası olması da şart değildir, 0-100 arası ya da 0-1000 arası da olabilir. Önemli olan herkese eşit sayıda oy hakkı tanınmasıdır.

Saçaklı seçme yönteminin seçimlere uygulanması durumunda karşımıza saçaklı demokrasi çıkar ki, bildiğim kadarıyla şu ana kadar dünyada denenmiş bir sistem değildir. Ama bir gün neden olmasın?

// Gökhan Koçak
// 9 Nisan 2007
// İstanbul

Reklamlar
Bu yazı Bulanık, Fuzzy, Gri, Kırçıl, Saçaklı içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s